संपादकीय – मे २०१८

_mg_0080इंग्रजी राजवटीच्या खुणा पुसण्याचा एक भाग म्हणून दक्षिण मुंबईतील काही जुने पूर्णाकृती पुतळे भाऊ दाजी लाड संग्रहालयात ठेवण्यात आल्याचे मध्यंतरी वाचनात आले. ह्यातील अनेक पुतळे पार्ल्याच्या म्हात्र्यांनी घडवले होते असेही समजले.

वयाच्या अवघ्या १६व्या वर्षी ‘मंदिरपथगमिनी’  ह्या अद्वितीय शिल्पाची निर्मिती करणारे रावबहाद्दूर गणपतराव म्हात्रे ह्यांचे वास्तव्य आपल्या पार्ल्यात होते हे आता किती जणांना आठवते ? त्यांचा जन्म जरी गिरगावचा असला तरी त्यांची कर्मभूमी पार्ले नगरीच होती.

‘मंदिरपथगमिनी’ ह्या शिल्पाचे कौतुक पार इंग्लंडमध्ये सुद्धा झाले. रवींद्रनाथ टागोर, इत्यादी दिग्गज्जांनी ह्या कलाकृती विषयी गौरोवोद्गार काढले . म्हात्रे ह्यांनी बनवलेले असंख्य पुतळे देशातील कानाकोपऱ्यात तसेच परदेशात सुद्धा गेले, त्यांच्या अनेक शिल्पाची आंतरराष्ट्रीय स्तरावर वाहव्वा झाली, रावबहाद्दूर हा किताब तसेच अनेक मान सन्मान प्राप्त झाले, भारतातील अर्वाचीन शिल्पकलेचे महर्षी म्हणून सर्वदूर कीर्ती पसरली. म्हात्रे ह्यांचा शिल्प कारखाना पार्ल्यातच टिळक विद्यालयाच्या समोर होता. पार्लेश्वर मंदिरातील नंदी तसेच दत्त मंदिरातील मूर्ती ह्या त्यांच्याच कलाकृती ! पार्लेश्वर मंदिराच्या स्थापनेसाठी त्यांनी आपली थोडी जमीन सुद्धा दिली होती.

असे असूनही आज पार्ल्यात म्हातार्यांचे एकही स्मारक नाही हि आमची खंत आहे.मुंबईची सांस्कृतिक राजधानी म्हणवून घेणाऱ्या पार्ल्यात असंख्य कलाप्रेमी मंडळी राहतात. कला क्षेत्रात कार्यरत असणाऱ्या अनेक संस्था पार्ल्यात आहेत. ह्या सर्वांनी मनावर घेतले तर ह्या आद्य कलाकाराचे यथोचित स्मारक पार्ल्यात नक्कीच होऊ शकते.

ह्या संदर्भात असे सुचवावेसे वाटते की ‘मंदिरपथगमिनी’ हे शिल्प (किंवा त्याची प्रतिकृती) म्हात्रे यांच्या वंशजांच्या सहकार्याने पार्लेश्वर मंदिराच्या प्रांगणात उभे राहू शकते. तिथे ते नक्कीच शोभून दिसेल!

 

प्रतिक्रिया व्यक्त करा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  बदला )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  बदला )

Connecting to %s