पार्ल्याचे वैद्यकीय चित्र

मुंबईतील इतर उपनगरांच्या तुलनेत विलेपार्ले तसे स्वच्छ उपनगर! येथे सुविद्य लोक जास्त प्रमाणात राहतात. आर्थिक स्थितीही इतरांच्या तुलनेत चांगली आहे. मग अशा ठिकाणी वैद्यकीय सुविधा व नागरिकांचे आरोग्यही इतर उपनगरांच्या तुलनेत चांगले असले पाहिजे. नाही का? रस्त्यावरील कचराकुंड्या, गटारे याबाबत जागरूक असणारे पार्लेकर बाराही महिने मलेरिया, डेंग्यूचे रूग्ण का? कॅन्सर, मधुमेह, हृदयरोग, क्षयरोग यांचेही प्रमाण रोज वाढतेच आहे. यासंबंधी विचार करणे गरजेचे आहे.

टपरीपासून फाव्हन स्टार हॉटेलपर्यंत विविधता असलेले हे उपनगर! पण वैद्यकीय सेवांचा विचार करता, सर्व सोयी एका जागी मिळणाऱ्या चांगल्या रूग्णालयाचा अभाव हे इथले एक मोठे वैगुण्य आहे. अशा रूग्णालयासाठी नानावटी, ब्रम्हकुमारी अथवा सेव्हन हिल्सपर्यंत पळावे लागते. पार्ल्यातील त्यातल्या त्यात मोठी रुग्णालये म्हणजे सदानंद दणाईत रूग्णालय (जीवन विकास केंद्र) व बाबासाहेब गावडे रुग्णालय. पण ही दोन्ही “ए’ ग्रेडमध्ये मोडत नाहीत. जीवन विकासमध्ये वाजवी दरात वैद्यकीय सेवा उपलब्ध आहेत. तरी पूर्वी श्री. दणाईत सर्व व्यवहारांमध्ये जातीने लक्ष घालत. मात्र प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे आता ते कमी झाल्यापासून रुग्णालयात काहिसा ढिसाळ कारभार, निर्णयास विलंब आदी त्रुटी जाणवत आहेत, अशी तक्रार तेथील रूग्ण व नातेवाईकांकडून ऐकायला मिळते. गावडे रूग्णालय महानगरपालिकेच्या जमिनीवर उभे असले तरी “सामान्य माणसाला परवडणारे हे रूग्णालय नाही’ असाच सूर पार्ल्यातील नागरिकांकडून ऐकू येतो. पार्ल्यात मध्यमवर्गीय, उच्च मध्यमवर्गीय लोकांबरोबरच निम्न आर्थिक गटातील नागरिकही मोठ्या प्रमाणात राहतात. अशा लोकांसाठी किफायतशीर वैद्यकीय सुविद्या उपलब्ध असणे अत्यंत गरजेचे आहे.

खाजगी रूग्णालयात औषधोपचार उत्तम असले तरी खर्चाचा बोजा मोठाच असतो. शिवाय पार्ल्यातील जागांच्या वाढत्या किंमतींमुळे प्रत्येक रूग्णालय म्हणजे कोंबडीचे खुराडे बनत चालले आहे. महानगरपालिकेचे शिरोडकर रूग्णालय पाडल्याने सध्या वाजवी दरातील प्रसूतिगृहही उपलब्ध नाही. या रूग्णालयातील आरएमओ मुख्यत: आयुर्वेदिक अथवा अन्य पदवी/पदवीका घेतलेले आहेत. रुग्णांवर ऍलोपथीनुसार उपचार करणाऱया या रुग्णालयात एमबीबीएस झालेले आर.एम.ओ. नसणे ही मोठी त्रुटी आहे.

वैद्यकशास्त्रातील प्रगतीने मनुष्याचे आयुष्मान वाढले व एक नवा प्रश्न उभा राहिला तो घरातील वयोवृद्धांचा. आज अनेक घरातल्या वृद्ध व्यक्ती बरेचदा एकाकी असतात. त्यांची सुरक्षा, एकटेपणा यातून निर्माण झालेल्या मानसिक समस्या पार्ल्यात फार मोठ्या प्रमाणावर दिसून येत आहेत. एकटेपणामुळे येणारे वैफल्य घालवायला वृद्धांना बाहेर पडणेही कठीण होत चालले आहे. अरूंद रस्ते, वाढती वाहतूक समस्या, वृद्धांना बसायला अपूऱ्या जागा, बागा यामुळे त्यांना घरात कोंडून राहणे भाग पडते. शिवाय या वयात होणारे पक्षाघात, डिमेंशिया, सांध्यांची दुखणी, हृदयविकार, रक्तदाब, मधूमेह आहेतच. त्यांच्यासाठी खरेतर चांगल्या केअरसेंटरची आवश्यकता पार्ल्यात निर्माण झाली आहे. पण जागा हा यातील फारच मोठा अडसर आहे.

तरूण मुलामुलींचे शिक्षण व करीअर मधील स्पर्धा यामुळे लग्नाचे वय वाढत चालले आहे. वाढती वये, मानसिक ताण व अनियमित कामांच्या वेळा यामुळे मोठ्या प्रमाणावर विवाहविषयक, तसेच संततीसंबंधी प्रश्न वाढत आहेत. मुलांना येणारा एकलकोंडेपणा, पालकांच्या अतिरेकी अपेक्षा, स्वत:च्या मुलांची क्षमता न जोखता त्यांच्यावर टाकले जाणारे दडपण यात मुले व पालक दोघांचेही मानसिक स्वास्थ ढासळते आहे. घरी राहण्याऱ्या व बराच काळ टिव्ही बघणाऱ्या स्त्रीवर्गामध्ये ओव्हेरीयन सिस्ट व अनियमीत मासिकपाळीच्या तक्रारी दिवसेंदिवस वाढत आहेत. लठ्ठपणा हा प्रश्न तर सर्वांनाच, विशेषत: मुले व तरूण वर्गात फारच मोठ्या प्रमाणावर आहे.

या सर्व बाबींचा विचार करता पार्ल्याचे आरोग्य उत्तम आहे असे तर आपण नक्कीच म्हणू शकत नाही. काही आरोग्यपूर्ण उपाययोजना करणे आपल्या हातात आहे असे वाटते. राहते घर, इमारत व रस्त्यांवरील स्वच्छतेबाबत दक्ष राहणे, पाण्याचा योग्य वापर करणे, स्वत:च्या व मुलांच्या शारीरिक व मानसिक आरोग्याबाबत दक्ष राहणे, घरातील व आजुबाजुच्या वृद्धांशी स्नेहपूर्ण वागणूक ठेवणे यातून आपण पार्ल्याचे आरोग्य “सरासरी ठीक’ आहे या शेऱ्याकडून “बहुतांशी उत्तम व आनंदी आहे’ याकडे नक्कीच नेऊ शकतो. यासाठी समस्त डॉक्टरवर्ग आपल्याला साथ देईलच पण आमचे नगरसेवक व इतर राजकिय नेतृत्त्व यात थोडे लक्ष घालून रक्तपेढी, उत्तम रुग्णालय विलेपार्ल्यात यावे म्हणून प्रयत्न करेल काय?

– पार्ल्यातील आरोग्यसेवांविषयी थोडक्यात ड्ढ

महानगरपालिकेचे व्हि.एन. शिरोडकर प्रसुतीगृह

सध्या हे हॉस्पिटल पुनर्बांधणीसाठी पाडलेले असून नेहरू रोडवरील महानगरपालिकेच्या दवाखान्यात गायनॅक, जनरल व पिडीऍट्रीक (लहान मुलांसाठी) ओपीडी, कुटुंबनियोजन केंद्र व लसीकरण यासाठी पर्यायी व्यवस्था करण्यात आली आहे. मात्र प्रसूतीसाठी अथवा इतर सर्व प्रकारच्या शस्त्रक्रियांसाठी कूपर हॉस्पिटल किंवा बाळासाहेब ठाकरे ट्रॉमा हॉस्पीटल (जोगेश्वरी) येथेच जावे लागते. सदर हॉस्पिटल सहा मजली करण्याचा पालिकेचा मनोदय असून त्यात सोनोग्राफी, लॅब, आदि जुन्या सुविधांसमवेतच वाढीव सुविधा होण्याची शक्यता आहे. मात्र त्याबद्दलची अधिकृत माहिती कोणाकडेच उपलब्ध नाही. डॉ. शिरोडकर सूतिकागृहाखेरीज पालिकेतर्फे नेहरू रोड व अजमल रोडचे दवाखाने व शहाजी रोडवरील आयुर्वेदिक दवाखाना हे उपलब्ध आहेत. याशिवाय सर्व झोपडपट्टी अथवा बैठ्या चाळी भागांमधे घरोघर जाऊन ओपीडी घेतली जाते व रक्ताच्या चाचण्या केल्या. जातात जास्त करून या फेर्या पावसाळ्यात डेंग्यू, मलेरियासाठी केल्या जातात. सध्या पार्ल्यात वाढलेल्या डेंग्यू व मलेरीयामागील कारणात गटारे, अस्वच्छता याबरोबरच अनेक सोसायट्यांतील बंद फ्लॅटमधील पाणीगळतीकडील दुर्लक्ष तसेच टाक्यांचे वाहून जाणारे पाणीही आहे. याबाबत सोसायट्या सहकार्य करत नाहीत अशी प्रतिक्रिया मेडीकल ऑफिसर डॉ. भूषण पाटिल यांनी दिली.

श्री लक्ष्मीबेन धरमसी करसन गाला डोळ्यांचे हॉस्पिटल

मालवीय रोडवरील हे हॉस्पिटल वाजवी दरातील डोळ्यांवरील उपचारांसाठी प्रसिद्ध आहे. मोतीबिंदू, काचबिंदू व डोळ्यातील तिरळेपणावर येथे उपचार होतात. सकाळी 9 ते 10.30, 1 ते 3 व संध्या 3 ते 4 अशा तीन पाळ्यांत रूग्णांवर उपचार होतात. हे हॉस्पीटल जैन समाजातर्फे चालवले जात असले तरी ते सर्वांसाठी खुले आहे.

नानावटी हॉस्पिटल

विलेपार्लेपूर्व बाजूला एकही “टर्शरी केअर हॉस्पीटल’ (ज्यात सर्व सुविधा उपलब्ध आहेत व जे सर्व प्रकारचे रूग्ण हाताळते) नाही. विलेपार्ल्यातील लोकांना यासाठी पश्चिमेचे “नानावटी हॉस्पीटल’च गाठावे लागते. येथे सर्व प्रकारच्या सुविधा उपलब्ध आहेत. बायपास, कॅथलॅब, ऍन्जोप्लास्टी याबरोबरच पेट सिटी, एमआरआय, स्ट्रेस टेस्ट आदि सर्व प्रकराची वैद्यकीय सेवा उपलब्ध आहेत. कॅन्सर पेशंटसाठी वेगळा विभाग ज्यात केमोथेरपी, रेडिएशन व लिनियर ऍक्सीडरचीही सुविधा आहे. प्लास्टिक सर्जरीचीही सोय इथे आहे. साडेतीनशे बेडसची सोय असलेल्या या हॉस्पिटलची स्वत:ची रक्तपेढीही आहे. पार्ल्यातील “सोबती’, “विसावा’ अथवा “मराठी मित्र मंडळा’तर्फे दाखल झाल्यास रूग्णांना बिलावर 10 टक्के सवलतही मिळते असे नानावटी हॉस्पिटलचे मॅनेजमेंट ऍडव्हायजर प्रमोद लेले यांनी सांगितले.

सदानंद दणाईत हॉस्पिटल

“सदानंद दणाईत हॉस्पिटल’ गेली अनेक वर्षेअत्यंत वाजवी दरात पार्लेकरांना वैद्यकीय सुविधा पुरवत आहे. हॉस्पिटलची स्वत:ची ऍम्ब्युलन्स सेवा व मेडीकल स्टोअरही आहे. अनेक दुर्मिळ औषधेही तेथे मिळतात. पॅथॅलोजीच्या सर्व टेस्ट, एमआरआय, सिटी स्कॅन, डायलेसिस, सोनोग्राफी, 2डी इको, इसीजी एक्स-रे आदि बहुतेक सर्व सुविधा येथे उपलब्ध आहेत.

सरकारी अनुदान न घेताही अतिशय वाजवी दरात ओपीडी व इतर वैद्यकीय सुविधा पुरवल्या जातात. पूर्वी येथे रक्तपेढीही उपलब्ध होती त्यामुळे किडनी ट्रान्सप्लान्ट सारखी मोठी ऑपरेशन्सही येथे होऊ लागली होती. परंतु सरकारी अधिकाऱ्यांच्या सततच्या त्रासाला कंटाळून ती बंद करावी लागली असे डॉ. बी.एच.पांडे यांच्याकडून समजले.

बाबासाहेब गावडे हॉस्पिटल

पार्ला मार्केटस्थित बाबासाहेब गावडे हॉस्पीटल 35 बेडचे आहे. इसीजी, इइजी, 24 तास पॅथॅलॉजी, 2डी इको, स्ट्रेस टेस्ट, सोनोग्राफी, मॅमोग्राफी आदी सोईंबरोबरच लहान मुलांसाठी सहा बेडचे एनआयसीयु (काचेच्या पेट्या) उपलब्ध आहे.

रक्तपेढी

विलेपार्ल्यातील वैद्यकीय सुविधांमधील सर्वात मोठी त्रुटी म्हणजे रक्तपेढीची कमतरता. रुग्णास रक्ताची गरज लागल्यास नानावटी किंवा ब्रम्हकुमारी या पश्चिमेच्या हॉस्पिटलच्या रक्तपेढ्या त्यातल्या त्यात जवळच्या. त्यामुळे रूग्णांचा होणारा खोळंबा व नातेवाईकांची होणारी धावपळ ही नेहमीचीच. पुन्हा हे रक्त रास्त दरात मिळत नाही. रक्तपेढी सुरू होण्यासाठी तीन अडचणी पार्ल्यात दिसून येतात जागा, भांडवल व इच्छाशक्ती! रक्तपेढीसाठी लागणारी मोठी जागा, त्यासाठी मोठे भांडवल या अडचणी आहेतच. रक्तपेढीसाठी ती हॉस्पिटलला जोडलेली असणे ही एक महत्त्वाची अट आहे. आरोग्य खात्यातील सरकारी अधिकाऱ्यांच्या जाचाला कंटाळून सदानंद रूग्णालयाची रक्तपेढी काही वर्षांपूर्वी बंद पडली व त्यामुळे तेथे वाजवी किंमतीत होणारी किडणी प्रत्यारोपणाची शस्त्रक्रियाही बंद पडली. गावडे हॉस्पिटलला अजुनतरी परवानगी मिळत नसल्याचे सांगण्यात आले. तर शिरोडकरच्या तळघरात ही सोय व्हावी यासंबंधीचा प्रस्ताव विनानिर्णय पडून आहे. डॉ. संजय जाधव यांनी खूप प्रयत्न करूनही रक्तपेढी सुरू होण्याची चिन्हे दिसत नाहीत. रोटरी क्लब ऑफ मुंबई पार्लेश्वरचे सुशील देशपांडे अजूनही रक्तपेढी सुरू होण्यासाठी धडपडत आहेत. महापालिका सध्या नव्या रक्तपेढ्या सुरू करण्यासाठी उत्सुक आहे असे समजते. याचा फायदा पार्ल्याचे लोकप्रतिनिधी घेतील का?

मराठी मित्र मंडळ

सर्व प्रकारची जेनरीक औषधे येथून पुरवली जातात. पार्क रोडवरील त्यांच्या ऑफिसमधे प्रथम नोंदणी करून औषधे मिळतात मात्र त्याचा फायदा म्हणावा तेवढा अजूनही घेतला जात नाही.

फॅमिली डॉक्टर संकल्पना नष्ट होण्याच्या मार्गावर

पार्ल्यातच नाही तरी पूर्वी सर्वच ठिकाणी फॅमिली डॉक्टर ही संकल्पना महत्त्वाची मानली जात असे. रुग्णांचा त्यांच्यावर विश्वास होता. लहानमोठी आजारपणे, दुखापत यासाठी फॅमिली डॉक्टरकडेच लोक जात. पण आज ही संकल्पना संपत आली आहे. आज पार्ल्यात कार्यरत मोजक्या फॅमिली डॉक्टरांमधे बहुतेक 60च्या वयोगटातील आहेत. त्यापैकी घरी व्हिजिट देणारे दोनतीनच! आजकाल अनेक आयुर्वेदिक, होमिओपाथी, युनानी शाखांचे डॉक्टरही ऍलोपाथीची औषधे देतात, पण मृत्युचे प्रमाणपत्र देण्याला नकार देतात. पार्ल्यातील लोक स्वत:ला विद्वान समजत असल्याने ते अनेकदा गरज नसतात वेगवेगळ्या तपासण्या करणे, स्वत:च औषधोपचार करण्याचे ठरवतात. तसेच प्रत्येक लहानसहान आजारासाठी आज सर्वांना स्पेशालिस्ट लागतात. त्यातून वाढणाऱ्या खर्चामुळे संपूर्ण डॉक्टरीपेशाला नावे ठेवतात. अनेक घरात मुले परदेशी स्थायिक आहेत. हे लोक फोनवरून डॉक्टरना त्यांच्या पालकांची काळजी घेण्यास सांगतात पण त्यांच्यावर विश्वास ठेवत नाहीत. अनेक वेळा त्या पेशंटच्या हॉस्पिटलच्या खर्चाची जबाबदारी घेत नाहीत. त्यामुळे नविन पिढी एमबीबीएस होऊन फॅमिली डॉक्टर होण्यास तयार नाही. त्यात जागांच्या वाढणाऱ्या किमती त्यांना वाजवी दरात प्रॅक्टीस करणे अवघड करत आहे. फॅमिली डॉक्टरांची ही शेवटची पिढी हेच आजचे वास्तव आहे.

– डॉ. सुहास पिंगळे

चांगल्या घरातील लोकही आजारी

हल्ली पार्ल्यात बाराही महिने मलेरिया, डेंग्यूचे रूग्ण सापडत आहेत. झोपडपट्टीतील नाले, घरांवरील ताडपत्र्या, त्यात साठणारे पाणी हे कारणीभूत आहेतच. पण घरांतील फिशटॅंक, कारंजी, फुलदाण्या व इतर भांड्यांतील पाणी न बदलणे यामुळे डासांचे प्रमाण वाढते आहे. तसेच तरूण वर्गातील वाढते डाएटचे प्रमाण, जंकफुड खाण्याची आवड, मैदानी खेळांचा अभाव यामुळे नवी पिढीत एकतर काडीपैलवान असतात नाहीतर ओव्हरवेट तरी. पण दोन्ही प्रकारात आयर्न, कॅलशियमचे प्रमाण कमीच आढळते. योग्य आहार मिळण्याची कौटुंबिक व आर्थिक क्षमता असूनही तरूणवर्गाचे हिमोग्लोबीन बरेच कमी दिसते. त्यामुळेच वाढत्या गर्दीत लागण होऊन क्षयरोगाचे प्रमाण चांगल्या घरातील व्यक्तीमधे वाढते आहे ही चिंतेची बाब आहे. त्याचप्रमाणे इमारतींचे पुनर्विकास प्रकल्प, रस्ते खणणे व गटाराच्या पाईपमधील गळती यामुळे एकाएका विभागातून एकाच प्रकारचे संसर्गीत रूग्ण येत आहेत. ह्या कामांवर महानगरपालिकेच्या अधिकारीवर्गाचे व नगरसेवकांचे लक्ष असणे जरूरी आहे. रूग्णास रक्त लागले की फार धावाधाव होते अशावेळी प्रत्येक सोसायटीने आपापली रक्तदान करणाऱ्यांची यादी बनवली तर ते फार फायद्याचे होईल.

– डॉ. मेधा शेट्ये

Advertisements

प्रतिक्रिया व्यक्त करा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  बदला )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  बदला )

w

Connecting to %s