सुसंस्कृत पार्ले स्वच्छ-सुंदर व्हावे! – श्रीधर फडके

पार्ले! मराठमोळया वातावरणाचं, मराठमोळया संस्कारांचं, विद्या – कला यांच्या समृध्दीचं पार्ले! मी आता जरी पार्लेकर असलो तरी तसा मूळचा दादरचा. माझ्या वयाची चाळीस वर्षे मी शिवाजी पार्क परिसरात राहिलो. माझं शालेय आणि महाविद्यालयीन शिक्षण दादरलाच झाले. कॉम्प्युटर सायन्स या विषयात उच्च शिक्षण घेण्यासाठी मी अमेरिकेत गेलो.  अमेरिकेतच मी ‘देवाचिये द्वारी उभा क्षणभरी’ या अभंगाला चाल लावली. बाबूजींनादेखील ती आवडली. बाबूजी आणि माझी आई (प्रसिध्द गायिका – पूर्वाश्रमीच्या ललिता देऊळकर) यांच्यामुळे आमच्या घरचे वातावरण संगीतमय होते. अनेक कलावंतांचे आमच्या दादरच्या घरी येणे-जाणे होते. त्यामुळे संगीताचे उत्तम संस्कार मनावर, कानावर होत होते. दादरलाच संगीतकार म्हणून माझी जडणघडण सुरू झाली, संगीत देण्याचा छंद जडला आणि चाली द्यायला सुरुवात झाली.

दादरहून मी पार्ल्यात आलो ते 1990 साली. शिवाजी पार्क येथील बालमोहन विद्यामंदिरात शिकणाऱ्या माझ्या दोन्ही मुलींना पार्ल्यातल्या प्रसिध्द पार्लेटिळक विद्यालयाच्या मराठी माध्यमात प्रवेश मिळाला. त्यावेळी पार्ले हे सांस्कृतिकदृष्टया समृध्द उपनगर म्हणून जाणले जायचे – आजही आहे. इथे नेहमी दर्जेदार कार्यक्रम होतात, अनेक गुणी कलावंतांची पार्ल्यात ये-जा आहे आणि रसिकवर्ग अतिशय जाणकार आहे. कलेच्या विकासासाठी इथले वातावरण अतिशय पोषक आहे.  पार्ल्यात माझ्या अनेकांशी ओळखी झाल्या, चांगले मित्र मिळाले, जाणकार कवींशी परिचय झाला. ‘फुलले रे क्षण माझे’, ‘मी राधिका’ सारखी उत्तमोत्तम गाणी लिहिणारे  कवी नितीन आखवे हेही पार्ल्याचेच. थोडक्यात, पार्ल्यात माझ्या कलेचा हिरवा ऋतु मी अनुभवला. ‘ऋतु हिरवा’ या ध्वनिमुद्रिकेतील 6 गाण्यांच्या चाली आणि शब्द दादरला असतानाच तयार झाले होते. पार्ल्यात आल्यावर ‘फुलले रे क्षण माझे’ आणि ‘माझिया मना’ या दोन गाण्यांचे शब्द आणि चाली तयार झाल्या. पार्ल्यात आल्यावर मला अनेक सन्मान मिळाले. ती.बाबुजींच्या 80व्या वाढदिवसाचा भव्य सोहळा इथेच झाला. अशा कितीतरी हृद्य आठवणी पार्ल्याशी निगडीत आहेत. थोडं गमतीनं सांगायचं तर पार्ल्यातच मी तरूण संगीतकाराचा ज्येष्ठ (वयाने) संगीतकार झालो.

आज ह्या क्षेत्रात धडपडणारी तरुण मंडळी मला भेटतात. त्यांच्यात काहीतरी करून दाखवण्याची जिद्द आहे, ठिणगी आहे. फक्त झटपट प्रसिध्दीच्या मागे न धावता ही कला, विद्या मुळातून त्यांनी आत्मसात करायला हवी. त्यावर विचार करायला हवा. विशेषत: पालकांनी  मुलांना लहान वयात प्रसिध्दी, स्टेज शोज यापासून थोडं दूर ठेवून त्यांच्या घडण्यावर लक्ष द्यायला हवे. संगीताबरोबर आपली शैक्षणिक बाजूही त्यांनी बळकट करायला हवी. संगीतात जर करियर करायचे असेल तर शास्त्रीय संगीताच्या शिक्षणाला पर्याय नाही. खरं तर शालेय अभ्यासक्रमातच मुलांचा कल पाहून त्यांना योग्य तो मार्ग दाखवायला हवा. सध्याच्या ीशरश्रळश्रू ीहेुी मध्ये काही गायकांचे गाणे आपल्याला आवडून जाते. वाद्यमेळ, पेहराव, सादरीकरण अशा अनेक बाबींचा तो एकत्रित परिणाम असतो. मात्र नंतर कधीकधी त्यांच्या गाण्यातल्या त्रुटी जाणवतात.

अर्थात ही पिढी बुध्दिमान आहे, मेहनती आहे, तंत्रदृष्टया प्रगत आहे. ती निश्चितच उज्ज्वल कारकीर्द घडवेल. पण ह्या मुलांनी जे जे चांगलं आहे ते ते ऐकलं पाहिजे. संगीत क्षेत्रातील एक मोठा माणूस म्हणाला होता की गाणं कधी येतं? 1% शिक्षण, 10% रियाज, 100% श्रवण असेल तर! म्हणून हे क्षेत्र श्रवणभक्तीचे आहे. आज अनेक चांगले गायक, संगीतकार आपापले काम उत्तम करताहेत. पार्ल्यातल्याच निलेश मोहरीर या संगीतकाराची गाणी मला मनापासून आवडतात. त्याच्या संगीतातलं माधुर्य विशेष लक्षणीय आहे.

स्वर, लय, ताल, शब्दोच्चार आणि भाव यांचा संगम म्हणजे संगीत. यात कुठेही काही कमी जास्त झालं तर ते संगीत हृदयाला भिडत नाही. हे सगळे बारकावे गायकांनी, संगीतकारांनी लक्षात घ्यायला हवेत. बाबुजी आणि इतर दिग्गज संगीतकारांच्या गाण्यांचा अभ्यास करून मला अनेक चांगल्या गोष्टी उलगडल्या. पण एखादे गाणे बांधताना माझं संगीत माझं असावं याकडे माझा कटाक्ष असतो.

या माझ्या सगळया संगीतक्षेत्रातल्या प्रवासात, वाटचालीत पार्ल्याचा, पार्लेकरांचा खूप मोठा वाटा आहे. इथे मला खूप प्रेम, जिव्हाळा, आपुलकी मिळाली. पार्ल्याबद्दल जितकं बोलावं, लिहावं तितकं कमी आहे. पण आता पार्लं बदलतंय याचीही जाणीव होतेय. पूर्वीची शांतता, हिरवाई, स्वच्छता हरवत चालली आहे.

नुसतं सांस्कृतिकदृष्टया समृध्द उपनगर एवढीच पार्ल्याची ओळख न राहता ‘स्वच्छ, सुंदर आणि देखणं उपनगर’ अशीही ओळख व्हायला हवी. या प्रत्येक बाबतीत महानगरपालिकेवर अवलंबून राहता येणार नाही. सुजाण, जबाबदार नागरिक म्हणून हे आपलंही कर्तव्य आहे. पार्ल्यात अजूनही अनेक रस्त्यांवर दुतर्फा झाडं आहेत. त्यामुळे थोडी स्वच्छता राखली तर ते आपोआपच सुंदर होणार नाही का? इथला प्रत्येक रस्ता, प्रत्येक पदपथ स्वच्छ ठेवण्याची जबाबदारी प्रत्येकाने उचलली तर बरंच काही साध्य होईल. वीजकंपन्यांच्या दुरुस्तीच्या कामानंतरही खड्डे तसेच, वायर्सची भेंडोळी रस्त्यावरच पडलेली, पदपथावरचे पेव्हर ब्लॉक उखडलेले दिसतात. काही पदपथ इतके उंच आहेत की ज्येष्ठांसाठी त्याच्यावरून चालणे अतिशय त्रासदायक होते. गाडयांची ने-आण करणे सोईचे जावे म्हणून सोसायटयांच्या गेटजवळ उतार केला जातो त्यामुळे चालताना दर पाच-दहा पावलांवर इमारत आली की खाली उतरायचे, पुन्हा वर एक पायरी चढून फुटपाथवर जायचे… ह्यावर थोडा विचार व्हायला हवा.

पार्ल्याचेच नव्हे तर सर्वच शहरांचे सौंदर्य बिघडवणारी आणखी एक गोष्ट म्हणजे होर्डींग्ज किंवा पाटया! वाढदिवसाच्या शुभेच्छा, श्रध्दांजली, अभिनंदन, अमुकच्या प्रयत्नाने तमुक काम सुरु… असे लिहिलेले मोठमोठे फलक अतिशय खटकतात. (ह्यात माझ्याही कार्यक्रमाचे फलक असतात कधीकधी) आणि ते महिनोन्महीने तसेच राहतात. फलक लावणाऱ्यांना या बाबतीत कधी विचार करावासा वाटत नाही का?

असे अनेक प्रश्न आज आपल्या प्रत्येकाच्या मनात आहेत. या सर्व प्रश्नांच्या निवारणासाठी गरज आहे ती एकत्र येण्याची. पार्ल्यातल्या सर्व सामाजिक आणि सांस्कृतिक संस्थानीही यासाठी एकत्र यायला हवं. आज स्वच्छ पार्ले, सुंदर पार्ले, सुबक पार्ले, समृध्द पार्ले अशी पार्ल्याची खरी ओळख निर्माण करायला हवी.

शब्दांकन – धनश्री लेले

Advertisements

प्रतिक्रिया व्यक्त करा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  बदला )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  बदला )

w

Connecting to %s